8.ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ


8.1.Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.

Οι γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών ενδεχομένως να διαπιστώσουν ότι δεν επιτυγχάνουν εγκυμοσύνη τόσο γρήγορα όσο θα περίμεναν. Οπωσδήποτε όμως, εφόσον δεν επιτυγχάνεται η επιθυμητή εγκυμοσύνη μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα, υπάρχει η δυνατότητα αποτελεσματικής θεραπείας για το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών.

Τί είναι το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών;

Μια γυναίκα με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών έχει ωοθήκες που περιέχουν πολλαπλά μικρά κυστίδια και ταυτόχρονα παρουσιάζει ορισμένα, ή και άλλα, από τα χαρακτηριστικά που περιγράφονται κατωτέρω. Περίπου 20%των γυναικών έχουν πολυκυστικές ωοθήκες, ωστόσο δεν έχουν όλες το πλήρες σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών. Ας σημειωθεί ότι πολλές γυναίκες δεν γνωρίζουν καν ότι έχουν πολυκυστικές ωοθήκες.

Οι πολυκυστικές ωοθήκες ανιχνεύονται πολύ εύκολα με υπερηχογραφικό έλεγχο. Περιέχουν πολλές μικρές κύστες που δεν είναι μεγαλύτερες από 8 χιλιοστά σε περιφερική διάμετρο. Αυτές οι μικρές κύστες συνήθως δεν μεγαλώνουν και με τον καιρό εξαφανίζονται, για να αντικατασταθούν από άλλες. Δεν χρειάζεται να αφαιρεθούν χειρουργικά .Χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση των κύστεων αυτών χρειάζεται μόνον όταν αυτές ξεπεράσουν τα 50 χιλιοστά. Προς το παρόν, η αιτία που δημιουργεί τις πολυκυστικές ωοθήκες δεν είναι εντελώς σαφής. Πιθανόν να κληρονομούνται και μπορεί να παρουσιαστούν σε μία γυναίκα σε οποιαδήποτε ηλικία. Οι ωοθήκες δεν γίνονται πολυκυστικές ξαφνικά, αλλά μπορεί να αρχίσουν να αναπτύσσουν τα συμπτώματα του συνδρόμου σε οποιαδήποτε στιγμή.

Άλλα χαρακτηριστικά του Συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών:

Α.Ακανόνιστη εμμηνορρυσία

Ο κύκλος της γυναίκας μπορεί να είναι ακανόνιστος και η ροή μεγαλύτερη από ό,τι συνήθως ή παρατεταμένη. Σε ορισμένες γυναίκες η έμμηνος ρύσις μπορεί να εμφανίζεται σε αραιά χρονικά διαστήματα ή σε ορισμένες άλλες να μην εμφανίζεται καθόλου. Αυτό συμβαίνει διότι η ωοθυλακιορρηξία δεν γίνεται κανονικά.

Β.Λιγότερο Συχνή Ωοθυλακιορρηξία

Αντί να έχει ωοθυλακιορρηξία μία φορά το μήνα, μια γυναίκα με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών έχει ακανόνιστη ωοθυλακιορρηξία συνήθως όχι κάθε μήνα. Αυτό σημαίνει ότι χωρίς θεραπευτική αγωγή, αυτές οι γυναίκες έχουν λιγότερες πιθανότητες να μείνουν έγκυες. Οι πολυκυστικές ωοθήκες δεν παρουσιάζουν κανονική ανταπόκριση στις ορμόνες που εκκρίνονται από την υπόφυση. Ωστόσο, συνήθως ανταποκρίνονται στις επιπλέον ποσότητες αυτών των ορμονών που τους δίνονται κατά τη θεραπευτική αγωγή.

Γ.Αποβολές

Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών σήμερα αναγνωρίζεται ως μία από τις αιτίες που αυξάνει τον κίνδυνο αποβολής. Αυτό οφείλεται στο ότι οι γυναίκες με το σύνδρομο συνήθως έχουν στο αίμα τους υψηλότερα επίπεδα της ορμόνης που αποκαλείται LH.

Δ.Ακμή και Δασυτριχισμός

Οι γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών μπορεί να έχουν υψηλότερα επίπεδα στο αίμα τους από ότι άλλες γυναίκες της ανδρικής ορμόνης τεστοστερόνης, πράγμα που δημιουργεί ακμή, λιπαρότητα του δέρματος και ανεπιθύμητη τριχοφυΐα στο πρόσωπο ,στο στήθος και στη κοιλιά. Οπωσδήποτε όμως τα επίπεδα τεστοστερόνης στο αίμα των γυναικών που πάσχουν από το σύνδρομο ,είναι πολύ χαμηλότερα από αυτά που βρίσκουμε στο αίμα των ανδρών.

Ε.Σωματικό Βάρος

Η αύξηση του σωματικού βάρους είναι συνήθης στις γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, ωστόσο δεν είναι όλες τους υπέρβαρες. Μερικές γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες εμφανίζουν τα συμπτώματα του συνδρόμου μόνο όταν παχύνουν. Η διατήρηση κανονικού βάρους έχει πολλά πλεονεκτήματα τόσο για την βελτίωση των συμπτωμάτων του συνδρόμου όσο και για την υγεία γενικότερα. Οι υπέρβαρες γυναίκες παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο για καρδιακές παθήσεις, διαβήτη και αρθρίτιδα σε μεγάλη ηλικία.


Μακροπρόθεσμη Υγεία και Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών

Γενικά, ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών δεν εμφανίζεται να είναι αυξημένος στις γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Έχει ειπωθεί ότι οι θεραπείες διέγερσης των ωοθηκών μπορεί σε ορισμένες γυναίκες να αυξήσουν ελαφρά τις πιθανότητες να προσβληθούν από καρκίνο των ωοθηκών, οι σύγχρονες όμως μελέτες αναφέρουν ότι ο κίνδυνος αυτός δεν αυξάνεται ως αποτέλεσμα αυτών των θεραπειών. Ωστόσο, οι γυναίκες που δεν έχουν κανονικούς έμμηνους κύκλους ενδέχεται να παρουσιάζουν ένα ελαφρά αυξημένο κίνδυνο να προσβληθούν από καρκίνο του ενδομητρίου. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν το ενδομήτριο γίνεται πολύ παχύ. Η τακτική απόρριψη του ενδομητρίου με το αίμα της εμμηνορρυσίας αποτρέπει τον καρκίνο του ενδομητρίου. Εάν κατά τον υπέρηχο το ενδομήτριο εμφανίζει μεγάλο πάχος ή ακανόνιστη όψη, ή εάν υπάρχει παρατεταμένη αιμορραγία, τότε μπορεί να συστηθεί απόξεση ή υστεροσκόπηση με λήψη βιοψιών του ενδομητρίου.


Θεραπεία για γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες.

Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών αποτελεί μια διαταραχή ορισμένων γυναικών η οποία δεν επιδέχεται ριζική, αιτιολογική «θεραπεία». Παρ' όλα αυτά, τα συμπτώματα που ανωτέρω περιγράφησανμπορούν να τεθούν υπό έλεγχο με ιατρική αγωγή. Κατ' αρχήν, όλες οι γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες πρέπει να προσπαθούν να διατηρούν ένα φυσιολογικό βάρος.


Α.Ακανόνιστοι Κύκλοι

Οι γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες που δεν επιδιώκουν εγκυμοσύνη, μπορούν να ομαλοποιήσουν τους μηνιαίους τους κύκλους με ένα αντισυλληπτικό χάπι χαμηλής δοσολογίας, το οποίο λαμβάνεται από το στόμα . Οι γυναίκες που δεν μπορούν να πάρουν το χάπι μπορούν να δοκιμάσουν μία αγωγή μόνο με προγεστερόνη (π.χ. Provera ή Primolut N) για 12 ημέρες κάθε μήνα. Οποιαδήποτε μη κανονική αιμορραγία θα πρέπει να ελέγχεται. Το τεστ Παπανικολάου πρέπει να γίνεται μία φορά κάθε χρόνο.

Β.Δυσκολία στη Σύλληψη

Στις γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες, η δυσκολία στη σύλληψη οφείλεται κυρίως σε έλλειψη τακτικής ωοθυλακιορρηξίας. Ωστόσο, μπορεί να συνυπάρχουν πρόσθετες αιτίες έλλειψης γονιμότητας, όπως π.χ. η απόφραξη των σαλπίγγων ή ένας σύντροφος με ολιγοσπερμία. Όταν η ωορρηξία είναι ακανόνιστη ή δεν συμβαίνει καθόλου, μπορεί να απαιτηθεί φαρμακευτική ή ορμονική αγωγή. Η πιο συνηθισμένη θεραπεία γίνεται με κιτρική κλομιφαίνη (Clomid), που λαμβάνεται από το στόμα σε ταμπλέτες επί πέντε μέρες κατά την αρχή του κύκλου. Η κλομιφαίνη εν τούτοις μπορεί να προκαλέσει πάχυνση του βλεννογόνου του τραχήλου και αυτό μπορεί να παρεμποδίσει τη διάβαση του σπέρματος από τον τράχηλο. Συνεπώς, παρ' ότι η κλομιφαίνη μπορεί να επιφέρει την επιθυμητή ωορρηξία, δεν έχει πάντα ως αποτέλεσμα την επίτευξη εγκυμοσύνης. Η κλομιφαίνη δεν είναι πάντοτε χρήσιμη σε γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες, διότι μπορεί να προκαλέσει υπερβολικά υψηλά επίπεδα στο αίμα της LH κατά τη διάρκεια του πρώτου μέρους του κύκλου. Αυτό μειώνει τις πιθανότητες επίτευξης εγκυμοσύνης. Ορισμένες γυναίκες εξαιτίας της κλομιφαίνης αναπτύσσουν συμπτώματα, όπως φούσκωμα, πονοκεφάλους, στομαχικές διαταραχές, δυσάρεστη αίσθηση στους μαστούς, ζάλη και κατάθλιψη. Ο κίνδυνος πολλαπλών κυήσεων αυξάνεται κατά τη χρήση του φάρμακος, ενώ δεν υπάρχει κίνδυνος γενετικών ανωμαλιών από τη χρήση φαρμάκων για αύξηση της γονιμότητας.

Εάν η κλομιφαίνη δεν βοηθήσει τότε μπορούν να χρησιμοποιηθούν ενέσιμες ορμόνες. Οι ορμόνες που χρησιμοποιούνται, η FSH και η LH,αποκαλούνται γοναδοτροφίνες. Είναι ορμόνες που εκκρίνονται από την υπόφυση και λαμβάνονται από ανθρώπινα ούρα ή παράγονται συνθετικά στο εργαστήριο. Η FSH είναι κυρίως υπεύθυνη για την διέγερση της ανάπτυξης των ωοθυλακίων και η LH διεγείρει την απελευθέρωση του ωαρίου από το ωοθυλάκιο. Οι πολυκυστικές ωοθήκες είναι κατά κανόνα πολύ ευαίσθητες στη διέγερση με αυτές τις ορμόνες και συνήθως, όταν γίνονται αυτές οι ενέσεις, αναπτύσσονται παρά πάνω από ένα ωοθυλάκια. Γι' αυτό το λόγο, όταν αρχίζει η αγωγή, δίνονται χαμηλές δόσεις ορμονών και η ανταπόκριση ελέγχεται προσεκτικά με αιματολογικά τεστ και υπερήχους. Αν η παρακολούθηση δείξει ότι αναπτύσσονται πάρα πολλά ωοθυλάκια και ο κίνδυνος πολύδυμης εγκυμοσύνης είναι υψηλός, η αγωγή διακόπτεται και ίσως είναι αναγκαίο να ληφθούν αντισυλληπτικά για μερικές ημέρες. Όταν οι γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες λαμβάνουν γοναδοτροφίνες, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν μια σοβαρή, ασυνήθιστη κατάσταση, η οποία λέγεται σύνδρομο ωοθηκικής υπερδιέγερσης. Αυτή η κατάσταση επέρχεται όταν διεγείρονται πολλά ωοθυλάκια και έχει ως αποτέλεσμα την διόγκωση των ωοθηκών και την συλλογή υγρού στην κοιλιά ή και το θώρακα. Η προσεκτική παρακολούθηση είναι θεμελιώδης προκειμένου να αποφευχθεί αυτή η κατάσταση.

Όταν οι άλλες θεραπείες έχουν αποτύχει να προκαλέσουν εγκυμοσύνη, η εξωσωματική γονιμοποίηση (in vitro fertilization) προσφέρεται επίσης στις γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες. Η θεραπεία αυτή συνίσταται στο να συλλέξουμε ωάρια από τις ωοθήκες της γυναίκας (συνήθως αφού πρώτα έχει γίνει στη γυναίκα αγωγή με ενέσιμες γοναδοτροφίνες), τα οποία γονιμοποιούνται με σπέρμα του συντρόφου της στο εργαστήριο. Η IVF περικλείει τον κίνδυνο του συνδρόμου της ωοθηκικής υπερδιέγερσης και γι' αυτό η γυναίκες που υποβάλλονται σε αυτή τη θεραπεία πρέπει να παρακολουθούνται προσεχτικά.


Γ.Δερματικά Προβλήματα

Η ακμή και η ανεπιθύμητη τριχοφυΐα μπορούν να μειωθούν λαμβάνοντας ειδική ορμονική αγωγή. Τα οιστρογόνα (όπως αυτά που μπορούμε να βρούμε στα αντισυλληπτικά χάπια) συνδυασμένα με μια ταμπλέτα αντιαδρογόνων (συνήθως σπιρονολακτόνη και αξεική κυπροτερόνη) πρέπει να λαμβάνονται για αρκετούς μήνες για να υπάρξει κάποια βελτίωση. Αυτή η θεραπεία είναι βεβαίως αντισυλληπτική και είναι χωρίς χρησιμότητα σε γυναίκες που μπορούν να συλλάβουν. Μέχρι να επενεργήσει η ορμονική θεραπεία, μπορεί να γίνεται αποτρίχωση με κερί ή με ηλεκτρόλυση για την αφαίρεση της ανεπιθύμητης τριχοφυΐας. Οπωσδήποτε αυτές οι τεχνικές αποτρίχωσης πρέπει να γίνονται από εξειδικευμένο προσωπικό, γιατί διαφορετικά μπορούν να αφήσουν ουλές. Αν το δερματικό πρόβλημα οφείλεται σε σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, η ορμόνική θεραπεία έιναι εύλογη λύση.


8.2.Ενδομητρίωση

Η ενδομητρίωση είναι μια περίεργη διαταραχή κατά την οποία κύτταρα του ενδομητρίου (τα κύτταρα δηλαδή του εσωτερικού στρώματος της μήτρας) αναπτύσσονται σε σημεία έξω από την μήτρα. Τα σημεία αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν τις ωοθήκες, τις σάλπιγγες, το παχύ έντερο και τους διάφορους συνδέσμους που κρατούν στη θέση τους τα πυελικά όργανα (σχέδια 4 και 5). Σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να παρατηρηθεί ενδομητρίωση και σε άλλα σημεία του σώματος μακριά από την πύελο.


Τί προκαλεί την ενδομητρίωση:

Δεν έχει ακόμη γίνει πλήρως κατανοητό για ποιούς λόγους αναπτύσσεται ιστός του ενδομητρίου έξω από τη μήτρα. Μία άποψη είναι ότι τα μικρά τμήματα του ενδομητρίου μεταφέρονται μέσω των σαλπίγγων στην πύελο, προσκολλώνται και εμφυτεύονται εκεί (σχέδιο 4).Έστω κι αν βρίσκονται έξω από το περιβάλλον της μήτρας, εξακολουθούν να αναπτύσσονται χάρη στην επίδραση των αυξανόμενων επιπέδων οιστρογόνων στο αίμα κατά την διάρκεια του πρώτου μισού του κύκλου. Στο τέλος του κύκλου, καθώς τα επίπεδα οιστρογόνων και προγεστερόνης πέφτουν ,τα προσκολλημένα τμήματα του ενδομητρίου «ανοίγουν» και αιμορραγούν, ακριβώς όπως θα συνέβαινε εαν ήταν στην κοιλότητα της μήτρας. Ακριβώς όπως και στις εξωτερικές πληγές, αυτή η αιμορραγία μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργηθούν ουλές. Όλες αυτές οι μεταβολές μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμούς και να επηρεάσουν τη λειτουργία των οργάνων που περιβάλλουν τη μήτρα, πράγμα που μπορεί να επιφέρει ενοχλητικά συμπτώματα και να έχει επιπτώσεις στη γονιμότητα της γυναίκας.

Ποιές γυναίκες προσβάλλονται από ενδομητρίωση:

Η ενδομητρίωση προσβάλλει γυναίκες που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία.


Τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης:

Η ενδομητρίωση δεν δημιουργεί πάντοτε συμπτώματα .Συχνά ανακαλύπτεται η ύπαρξή της στη διάρκεια ελέγχου ή επέμβασης για άλλη κατάσταση, όπως π.χ. για υπογονιμότητα. Στις περιπτώσεις που η ενδομητρίωση προκαλεί συμπτώματα, αυτά μπορεί να ποικίλλουν όσον αφορά στη φύση τους και στη σοβαρότητά τους.

Μερικά από τα πιο κοινά συμπτώματα της ενδομητρίωσης είναι:

  • Πόνος στην κάτω κοιλία και στη μέση κατά τη διάρκεια έμμηνης ρύσης, αλλά επίσης και σε άλλες χρονικές στιγμές.
  • Πόνος κατά την ούρηση (δυσουρία) ή κατά την κένωση
  • Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή.
  • Μη φυσιολογική εμμηνορρυσία, όπως για παράδειγμα με υπερβολική αιμορραγία ή με ακανόνιστο κύκλο.
  • Υπογονιμότητα.

Πώς γίνεται η διάγνωση της ενδομητρίωσης:

Τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης, που περιγράφησαν ανωτέρω μπορεί να προκληθούν και από άλλες αιτίες. Όπως συμβαίνει με κάθε πάθηση, ο γιατρός σας θα σας ρωτήσει πρώτα απ' όλα για τα συμπτώματά σας και τη γενική κατάσταση της υγείας σας και έπειτα θα κάνει κλινική εξέταση. Παρ' όλα αυτά, ο μόνος τρόπος για να μάθετε με βεβαιότητα αν έχετε ή όχι ενδομητρίωση είναι να εξετασθεί το εσωτερικό της πυέλου και να δει ο γιατρός σας υπό άμεση όραση αν υπάρχουν τμήματα ενδομητριακού ιστού. Αυτό γίνεται με ένα όργανο που μοιάζει με μικρό τηλεσκόπιο και λέγεται λαπαροσκόπιο. Η διαδικασία λέγεται λαπαροσκόπηση.

Λαπαροσκόπηση:

Η λαπαροσκόπηση γίνεται με γενική αναισθησία, από εξειδικευμένο γυναικολόγο. Συνήθως δεν απαιτεί διανυκτέρευση στο νοσοκομείο. Το λαπαροσκόπιο εισάγεται στο κοιλιακό χώρο μέσω μιας μικρής τομής κοντά στον ομφαλό. Μια δεύτερη μικρή τομή κοντά στην ηβική τριχοφυΐα χρειάζεται για να εισαχθεί ένα άλλο όργανο που βοηθά στη παρατήρηση των οργάνων της πυελού μέσω του λαπαροσκόπιου. Η χρήση αυτή του δευτέρου οργάνου συνίσταται στο να απομακρύνει τα έντερα και να ανασηκώσει τις ωοθήκες. Η ενδομητρίωση παρουσιάζει χαρακτηριστική εικόνα, όταν αυτή παρατηρείται με το λαπαροσκόπιο.

Θεραπεία της ενδομητρίωσης:

Όπως ο βαθμός της ενδομητρίωσης παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία από γυναίκα σε γυναίκα, έτσι ποικίλλουν και οι θεραπευτικές αγωγές. Η καταλληλότερη θεραπεία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται :

  • Η ηλικία
  • Η επιθυμία τεκνοποίησης
  • Η σοβαρότητα των συμπτωμάτων
  • Η έκταση της ενδομητρίωσης, έτσι όπως φάνηκε στη λαπαροσκόπηση
  • Η προσωπική γνώμη της ασθενούς


Α)Απλή παρακολούθηση

Αν η ενδομητρίωση δεν προκαλεί συμπτώματα ή αν αυτά είναι ήπια ,ίσως τότε να αποφασισθεί να μην ακολουθηθεί καμιά θεραπευτική αγωγή και απλά να γίνεται παρακολούθηση της κατάστασης. Αυτό γίνεται κατεξοχήν στην περίπτωση που η ενδομητρίωση είναι ελάχιστη και ταυτόχρονα είναι επιθυμητή η επίτευξη εγκυμοσύνης. Αν τα συμπτώματα είναι πιο σοβαρά ή είναι ενοχλητικά, τότε υπάρχει η δυνατότητα για φαρμακευτική ή χειρουργική αντιμετώπιση, ή για συνδυασμό και των δύο.

Β)Φαρμακευτική αντιμετώπιση

Διατίθενται δύο ειδών φάρμακα για την αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης .Το ένα είδος φαρμάκων αποσκοπεί στο να μειώσει τον πόνο και την φλεγμονή και περιλαμβάνει φαρμακευτικές ουσίες όπως η παρακεταμόλη, η ναπροξένη και το μεφεναμικό οξύ. Το άλλο είδος φαρμάκων αποσκοπεί στο να περιορίσει την ανάπτυξη της ενδομητρίωσης καταστέλλοντας την παραγωγή οιστρογόνων ή έχοντας άμεση επίδραση πάνω στην ίδια την νόσο. Αυτή η ορμονική θεραπεία έχει την δυνατότητα να προκαλέσει συρρίκνωση και ενδεχομένως εξαφάνιση της ενδομητρίωσης, αλλά παράλληλα αναστέλλει την ωορρηξία κι έτσι κατά τη διάρκεια της δεν είναι δυνατή η σύλληψη.


Υπάρχουν κυρίως τέσσερα είδη ορμονικής θεραπείας για την ενδομητρίωση:

1.Προγεσταγόνα

Παραδείγματος χάριν αναφέρουμε την medroxyprogesterone και την dydrogesterone.Αυτά τα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν συρρίκνωση και εξαφάνιση της ενδομητρίωσης. Μπορούν να χορηγηθούν σε ταμπλέτες ή σε ενέσιμη μορφή. Οι πιθανές παρενέργειες από αυτά περιλαμβάνουν ανωμαλίες της έμμηνης ρύσης , μεταβολές στο βάρος, πονοκεφάλους, εξασθένηση ή κόπωση, κοιλιακό πόνο ή δυσφορία, ζάλη, εκνευρισμό και ελαφρά επώδυνη διόγκωση των μαστών.


2.Αντισυλληπτικό χάπι

Για τη θεραπεία της ενδομητρίωσης μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί το αντισυλληπτικό χάπι που λαμβάνεται από το στόμα, το οποίο περιέχει και οιστρογόνα και προγεστερόνη. Όταν χορηγείται για την κατάσταση αυτή, συνήθως πρέπει να λαμβάνεται χωρίς διακοπή τουλάχιστον για 6-12 μήνες, με σκοπό την καταστολή της ενδομητρίωσης.


3.Danazol και Gestrinone

Μολονότι αυτά τα δύο είναι φάρμακα που διαφέρουν μεταξύ τους ,επενεργούν με τον ίδιο τρόπο, μειώνοντας τα επίπεδα των ορμονών της υπόφυσης οι οποίες διεγείρουν τις ωοθήκες και έχοντας άμεσο κατασταλτικό αποτέλεσμα στην ενδομητρίωση καθαυτή. Και τα δύο φάρμακα χορηγούνται σε ταμπλέτες και έχουν παρόμοιες παρενέργειες. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν ακμή, λιπαρό δέρμα, υπερβολική τριχοφυΐα, αύξηση του σωματικού βάρους, εξάψεις, πονοκεφάλους, μεταβολές της ψυχικής διάθεσης, προβλήματα εφίδρωσης, ναυτίας, κοιλιακούς πόνους, δερματικά εξανθήματα και ανωμαλίες του κύκλου.


4.Αγωνιστές GnRH

Αυτές οι ουσίες αποτελούν την πιο σύγχρονη μορφή ιατρικής αγωγής για την ενδομητρίωση. Τα γράμματα «GnRH»αποτελούν στα αγγλικά συντομογραφία για τον όρο «ορμόνη που προκαλεί έκκριση γοναδοτροφινών». Αυτή η ορμόνη, δηλ. η GnRH παράγεται στον υποθάλαμο και διεγείρει τον αδένα που λέγεται υπόφυση ώστε να παράγει τις ορμόνες που επενεργούν στις ωοθήκες ρυθμίζοντας την ποσότητα των ορμονών που παράγονται από αυτές. Οι «αγωνιστές GnRH»είναι ισχυρές, εργαστηριακά παραχθείσες εκδοχές της παραπάνω ορμόνης, οι οποίες ενεργούν με πολύπλοκο τρόπο ώστε τελικά να μειωθούν τα επίπεδα οιστρογόνων. Στους αγωνιστές GnRH περιλαμβάνονται η nafarelin(η οποία χορηγείται με τη μορφή ρινικού spray) η goserelin (η οποία χορηγείται σε ενέσιμη μορφή και άλλες. Οι πιθανές παρενέργειες περιλαμβάνουν μείωση της πυκνότητας των οστών, εξάψεις, μεταβολές της σεξουαλικής επιθυμίας, ξηρότητα του κόλπου, πονοκεφάλους, μεταβολές της ψυχικής διάθεσης, ακμή, μυϊκούς πόνους, μεταβολές του μεγέθους των μαστών και ρινικό ερεθισμό(στη περίπτωση της nafarelin).


Γ.Χειρουργική αντιμετώπιση

Η χειρουργική αντιμετώπιση για την ενδομητρίωση μπορεί να ποικίλει και να περιλαμβάνει μικρής κλίμακας ή συντηρητική χειρουργική επέμβαση μέχρι και περισσότερο εκτεταμένες επεμβάσεις. Η συντηρητική χειρουργική επέμβαση μπορεί να γίνει με λαπαροσκόπηση αλλά τα μεγαλύτερης έκτασης χειρουργεία συνήθως περιλαμβάνουν «ανοιχτή» επέμβαση στην κοιλιακή χώρα(λαπαροτομία).

Η συντηρητική χειρουργική επέμβαση αποσκοπεί:

  • Να καταστρέψει ή να αφαιρέσει τα τμήματα του ενδομητρικού ιστού, τις ουλές και τις συμφύσεις.
  • Να επανορθώσει τα κοιλιακά όργανα τα οποία τυχόν έχουν υποστεί βλάβη
  • Να μειώσει την ένταση των συμπτωμάτων
  • Να βελτιώσει τη γονιμότητα

Η πλέον εκτεταμένη χειρουργική επέμβαση για σοβαρές μορφές ενδομητρίωσης μπορεί να απαιτεί αφαίρεση της μίας ή και των δύο σαλπίγγων και ωοθηκών ενδεχομένως και της μήτρας.

8.3. Ο ανδρικός παράγων

Τα προβλήματα υπογονιμότητας πλήττουν τόσο τους άνδρες όσο και τις γυναίκες. Στο σύνολο των ζευγαριών με προβλήματα γονιμότητας στο 40% αυτών το πρόβλημα υπάρχει μόνο στον άνδρα

Η διάγνωση περί γονιμότητας και η θεραπεία είναι μακροχρόνια, χρονοβόρα και έχει υψηλό οικονομικό κόστος. Η διαδικασία μπορεί συχνά να διευκολυνθεί και να συντομευτεί αν εξ αρχής και οι δύο σύντροφοι συνεργαστούν με τους εξειδικευμένους σε θέματα γονιμότητας γιατρούς. Επιπλέον των ελέγχων που διενεργούνται στη γυναίκα, είναι συχνά αναγκαίο να γίνει και ανάλυση σπέρματος, ώστε να είναι βέβαιο ότι ο σύζυγος έχει επαρκές σπέρμα που λειτουργεί φυσιολογικά, ώστε να είναι εφικτή η γονιμοποίηση.

Η ανθρώπινη γονιμοποίηση είναι μια δύσκολη και περίπλοκη διαδικασία ,έστω και κάτω από τις καλύτερες συνθήκες. Το σπέρμα που λειτουργεί σωστά θα ολοκληρώσει τελικά την αποστολή του μέχρι τη γονιμοποίηση. Αυτό στη πράξη σημαίνει ότι θα διαπλεύσει επιτυχώς την τραχηλική βλέννα, θα διασχίσει κατά μήκος όλη τη μήτρα και θα μπει στη σάλπιγγα. Από τη στιγμή που θα είναι στη σάλπιγγα, το σπερματοζωάριο πρέπει να συναντήσει το ωάριο, να διεισδύσει σ'αυτό διαπερνώντας το προστατευτικό περίβλημά του και την εσωτερική του μεμβράνη και τελικά να το γονιμοποιήσει. Τότε, και μόνον τότε, έχει γίνει η γονιμοποίηση. Για να αυξηθούν λοιπόν οι πιθανότητες ενός ζευγαριού για σύλληψη, μπορεί να χρειαστεί να γίνουν ειδικές μελέτες του σπέρματος του συζύγου.

Μερικές φορές, η κατάσταση του σπέρματος δεν ανταποκρίνεται στην ιατρική αγωγή. Σ' αυτές τις περιπτώσεις είναι δυνατόν να γίνει επεξεργασία του σπέρματος στο εργαστήριο σε μια προσπάθεια να ενισχύσουμε την ικανότητα γονιμοποίησης.

Προκειμένου να έχουμε το βέλτιστο δείγμα σπέρματος, καλό θα είναι ο σύζυγος να αποφύγει να εκσπερματώσει για τουλάχιστον 48 ώρες πριν από την ώρα που θα δώσει το δείγμα σπέρματος. Δεν πρέπει να υπάρχει αποχή για περισσότερο από 3-5 ημέρες, διότι η ποιότητα του σπέρματος χειροτερεύει με την παρατεταμένη παραμονή μέσα στο σώμα. Για τη λήψη των δειγμάτων σπέρματος διατίθεται στην κλινική μας ένας ιδιωτικός χώρος, όπου μπορεί εαν ο σύζυγος το επιθυμεί να τον συνοδεύσει και η σύζυγος.

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα του παραγομένου σπέρματος σε μια δεδομένη στιγμή. Αυτοί οι παράγοντες μπορεί να περιλαμβάνουν συνθήκες όπως ασυνήθιστο στρες, πυρετό, λήψη ορισμένων φαρμάκων ή οποιονδήποτε τραυματισμό στους όρχεις. Γι' αυτό, θα ζητηθεί από τον σύζυγο να δώσει εν συντομία το αναπαραγωγικό ιστορικό του, καθώς και να αναφέρει οποιεσδήποτε παροδικές συνθήκες που τυχόν επηρεάζουν την ποιότητα του σπέρματος, όπως αν κατά το τελευταίο τρίμηνο πέρασε πυρετό ή κάποια άλλη ασθένεια, διότι κάτι τέτοιο μπορεί να επηρεάσει το σπέρμα.

Αν ο ωορρηκτικός κύκλος της συζύγου είναι κάτω από παρακολούθηση με σκοπό τη μελέτη ωρίμανσης του ωοθυλακίου, την τεχνητή σπερματέγχυση, εξωσωματική γονιμοποίηση ή ενδοσαλπιγγική γονιμοποίηση γαμετών, ο ιατρός θα πρέπει να ειδοποιείται αν συντρέχουν οποιεσδήποτε συνθήκες που επηρεάζουν την ποιότητα του σπέρματος, όπως ασθένεια ή ακραία κόπωση. Αυτό θα επιτρέψει να αξιολογηθεί κατά πόσον υπάρχουν αρνητικές επιπτώσεις στην παραγωγή σπέρματος του συζύγου κατά το χρόνο που η σύζυγός του έχει ωοθυλακιορρηξία. Κατά την ημέρα της ωοθυλακιορρηξίας της συζύγου, μπορεί να χρειαστούν ένα ή περισσότερα «φρέσκα»δείγματα σπέρματος, προκειμένου να αυξήθούν οι πιθανότητες σύλληψης.

Επειδή τα προβλήματα γονιμότητας επηρεάζουν το ζευγάρι από κοινού, ενδείκνυται οι σύζυγοι να παρίστανται σε όλες τις συμβουλευτικές συνεδρίες και ιατρικές επισκέψεις μαζί με τις γυναίκες τους.

Ανάλυση σπέρματος
Οι αναλύσεις σπέρματος αξιολογούν ιδιότητες, όπως: εμφάνιση, οσμή, ιξώδες, ρευστοποίηση, οξύτητα, όγκο, συγκέντρωση σπέρματος, κινητικότητα, ζωτικότητα, μορφολογική διαφοροποίηση, πηκτικότητα, υπολείμματα κατεστραμμένου σπέρματος και περιγραφή λοιπών κυτταρικών στοιχείων, ειδικότερα λευκοκυττάρων.


Μικροβιολογίας του σπέρματος
Μερικές φορές, μια μόλυνση στο γεννητικό σύστημα μπορεί να επιφέρει προβλήματα στην απόδοση του σπέρματος.


«Δοκιμαστική πλύση»
Η δοκιμαστική πλύση είναι μια αξιολόγηση του ειδικά προετοιμασμένου σπέρματος ενόψει της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, η οποία καθορίζει την καταλληλότητα του είτε για ενδομήτρια σπερματέγχυση (IUI), είτε για ενδοσαλπιγγική μεταφορά γαμετών (GIFT), είτε για συμβατική εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF), είτε για ενδοκυτταρική εισαγωγή σπέρματος (ICSI).


Προσδιορισμός καρυότυπου και μοριακή γενετική
Στις περιπτώσεις ανδρών όπου η παραγωγή του σπέρματος έχει επηρεασθεί σοβαρά ή σε περιπτώσεις αμφίπλευρης απουσίας των σπερματικών πόρων, συνιστάται να γίνουν ειδικοί ιατρικοί έλεγχοι πριν αναληφθεί η προσπάθεια υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Κι' αυτό διότι υπάρχει πιθανότητα η κατάσταση αυτή να κληρονομηθεί στα αρσενικά παιδιά.


Αντισώματα κατά των σπερματοζωαρίων
Είναι πιθανόν είτε μέσα στο σπέρμα είτε στη τραχηλική βλέννη της γυναίκας είτε στο αίμα (του άνδρα ή της γυναίκας), να υπάρχουν αντισώματα κατά των σπερματοζωαρίων. Αυτά τα αντισώματα δρουν είτε συγκολλητικά (συγκολλώντας τα σπερματοζωάρια μεταξύ τους), είτε κυτταροτοξικά (ακινητοποιώντας τα σπερματοζωάρια), είτε επικαλυπτικά (περιβάλλοντας τα και περικλείοντας τα ώστε να μην μπορούν να έλθουν σε επαφή με το ωάριο).

Μπορεί να γίνει έλεγχος στο σπέρμα, στη τραχηλική βλέννη ή στον ορό του αίματος για συγκολλητικά ή για σπερματοτοξικά αντισώματα. Αν ο έλεγχος για κυτταροταξικότητα δώσει θετικά αποτελέσματα, αυτό μας υποδεικνύει ότι πρέπει να γίνει τιτλοποίηση των συγκεκριμένων αντισωμάτων που προκαλούν την ακινητοποίηση των σπερματοζωαρίων.

Παρ' όλα αυτά, μπορεί να υπάρχουν αντισώματα που δεν θετικοποιούν καμιά από τις παραπάνω βιολογικές διεργασίες και ο μόνος τρόπος να ανιχνευθούν είναι με ιατρικούς ελέγχους όπως ο έλεγχος ανοσοσφαιριδίων (ΙΒΤ). Προκειμένου λοιπόν να ελεχθεί η ύπαρξη αντισωμάτων που για την παραγωγή τους ευθύνεται ο άνδρας, ο έλεγχος γίνεται απευθείας στα σπερματοζωάρια που περιέχονται σε μια εκσπερμάτωση. Αντίστοιχα, για να ελεχθεί η ύπαρξη τέτοιων αντισωμάτων που για την παραγωγή τους ευθύνεται η γυναίκα, το τεστ γίνεται έμμεσα, προσθέτοντας υπό έλεγχο υγρό (δηλ. την τραχηλική βλέννα ή τον ορό του αίματος της γυναίκας) μέσα σε ειδικά προετοιμασμένο σπέρμα του δότη. Υπάρχουν μοναδικοί έλεγχοι που μπορούν να εντοπίσουν ταυτόχρονα αντισώματα IgG, IgA και ΙgM. Επίσης υπάρχει η δυνατότητα για ειδικό ισοτυπικό τεστ.

Αν ο έλεγχος ανίχνευσης αντισωμάτων αποβεί θετικός, τότε μπορεί να ακολουθηθεί μια διαδικασία «προσδιορισμού ισοτύπου των αντισωμάτων κατά του σπέρματος».

Έλεγχος αμοιβαίας αντίδρασης του σπέρματος και της τραχηλικής βλέννης. Έλεγχος μετά τη συνουσία (Sims-Huhner test). Με αυτό τον έλεγχο διερευνάται η συμβατότητα της τραχηλικής βλέννας της γυναίκας με το σπέρμα του συντρόφου της και προσδιορίζεται αν υπάρχει πρόβλημα και αν ναι, σε ποιο από τα δύο στοιχεία εντοπίζεται.

Εξέταση με υπερηχογράφημα του ανδρικού γεννητικού συστήματος.

Βιοψία όρχεων (με λεπτή βελόνα ή με χειρουργικό άνοιγμα): με τον τρόπο αυτό λαμβάνεται σπέρμα απευθείας από τους όρχεις για ICSI

MESA: Μικροχειρουργική αναρρόφηση σπέρματος από την επιδιδυμίδα: με τον τρόπο αυτό λαμβάνονται μη - ώριμα σπερματικά κύτταρα από την επιδιδυμίδα (η οποία συνδέει τους όρχεις με τους σπερματικούς πόρους), ή TESA: αναρρόφηση ορχικού ιστού με βελόνα ή βιοψία όρχεως προκειμένου να ληφθεί σπέρμα σε αζωοσπερμικούς άνδρες, παρακάμπτοντας οποιοδήποτε εμπόδιο που προκαλεί την απουσία σπερματοζωαρίων κατά την εκσπερμάτωση, το δε σπέρμα που λαμβάνεται κατ' αυτό τον τρόπο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ICSI, είτε μετά από κατάψυξη.


Ηλεκτροεκσπερμάτωση: Πρόκληση στύσης και εκσπερμάτωσης με ηλεκτρική διέγερση.

 

Προηγούμενο Θέμα

Πίνακας Περιεχομένων Menu

Επόμενο Θέμα